panorama3

ARTIKEL Boerderij 27-8-2019 door Lydia van Rooijen Onderzoek Wageningen Economic Research

De kwaliteit van de bodem onder zonnepanelen gaat achteruit en het herstel duurt lang. Wageningse onderzoekers zien dat zonneparken voor de landbouw veel negatieve effecten heeft. Voor bepaalde natuurwaarden kan het wel positief zijn.

Landbouwgrond moet naar schatting 10 jaar herstellen om het organische stofgehalte weer op peil te krijgen, nadat er 25 jaar zonnepanelen op hebben gestaan. Dat is de inschatting van bodemdeskundingen in het rapport Zonneparken natuur en landbouw.

Naar aanleiding van de motie van Carla Dik-Faber heeft Wageningen Economic Research onderzoek gedaan naar de effecten van zonneparken op natuur, landschap, bodem en de landbouw. Bodemkundigen stellen dat minder licht en een andere verdeling van het water zal leiden tot minder bodemleven en lager organische stofgehalten, wat de bodemvruchtbaarheid dus niet ten goede komt. Metingen over de bodemkwaliteit, structuur en vruchtbaarheid zijn er niet. De Wageningse experts verwachten dat een zonnepark alleen van positieve invloed is op bepaalde natuurwaarden van de grond tussen de panelen, zoals een toename van bodembiodiversiteit. De bodem onder de panelen zal echter op alle fronten verslechteren na plaatsing van een zonnepark.

Voldoende licht en water cruciaal voor bodem

Cruciaal voor een combinatie zonnepark en biodiversiteit is dat er voldoende licht en water op de bodem blijft komen. En alleen het inzaaien van een bloemrijk mengsel is onvoldoende, essentieel daarbij is het beheer. Daarover wordt vaak bij het ontwerp niet of onvoldoende nagedacht, aldus het rapport.

Beleid op milieu en dierenwelzijn ontbreekt

De combinatie van zonnepanelen en akkerbouw of veehouderij op hetzelfde perceel wordt wel eens geopperd, maar er is weinig onderzoek naar gedaan. Bovendien ontbreekt beleid op het gebied van milieu en dierenwelzijn. Onderzoek uit mediterrane landen leert dat de combinatie van landbouw en zonnepanelen financieel meer kan opleveren per hectare, maar of dit ook voor Nederland geldt, is niet duidelijk. Hiervoor is het wel nodig om minder panelen te plaatsen, zodat de grond voldoende licht krijgt om gewassen te laten groeien. De verwachting is dat een perceel met 70% schaduw door panelen, 50% minder zonlicht vangt.

Meer onderzoek nodig

Ook andere technische innovaties, zoals rechtopstaande panelen die zonlicht aan 2 zijden opvangen, mobiele panelen of lichtdoorlatende varianten zouden het combineren van landbouw en zonnepark mogelijk maken. Deze zijn ofwel erg duur ofwel niet ver genoeg ontwikkeld om uitspraken over te doen. Een proef met 5 meter hoge panelen in Duitsland leert dat de opbrengstderving gemiddeld 20% minder was.

Wageningen Economic Research wil op al de bovenstaande onderdelen verder onderzoek doen om een verder oordeel te kunnen vellen over zonneparken op landbouwgrond.